Posted in

เป้าหมายแบบ SMART คืออะไร? ตั้งอย่างไรให้ทำได้จริง

สมุดโน้ตเขียนคำว่า PLAN บนพื้นสีเหลือง สื่อถึงการตั้งเป้าหมายแบบ SMART
ภาพโดย Volodymyr Hryshchenko จาก Unsplash

เป้าหมายแบบ SMART คือวิธีเขียนเป้าหมายให้ทำได้จริง โดยเป้าหมายต้อง เจาะจง (Specific) วัดผลได้ (Measurable) ทำได้จริง (Achievable) สอดคล้องกับสิ่งที่สำคัญ (Relevant) และ มีกำหนดเวลา (Time-bound) เช่น เปลี่ยนจาก “อยากเก็บเงิน” เป็น “เก็บเงินเดือนละ 2,000 บาท ให้ได้ 24,000 บาทภายในสิ้นปีนี้ เพื่อเป็นเงินสำรองฉุกเฉิน” เป้าหมายที่เขียนแบบนี้ช่วยให้รู้ว่าต้องทำอะไร วัดความคืบหน้าได้ และรู้ว่าสำเร็จเมื่อไหร่

เป้าหมายแบบ SMART คืออะไร มาจากไหน?

SMART เป็นตัวย่อของ 5 เกณฑ์ที่ใช้ตรวจว่าเป้าหมายชัดเจนพอจะลงมือทำได้หรือไม่ แนวคิดนี้ถูกเสนอครั้งแรกโดย จอร์จ ที. โดแรน (George T. Doran) ในบทความเรื่องการเขียนเป้าหมายของฝ่ายบริหาร ตีพิมพ์ในวารสาร Management Review เมื่อปี 1981 (พ.ศ. 2524) เดิมใช้ในองค์กร แต่ปัจจุบันนิยมใช้ตั้งเป้าหมายส่วนตัวด้วย

คำที่ใช้ในแต่ละตัวอักษรเปลี่ยนไปบ้างตามยุคสมัย ฉบับดั้งเดิมของโดแรนใช้คำว่า Specific, Measurable, Assignable (มีผู้รับผิดชอบชัดเจน), Realistic (สมเหตุสมผลกับทรัพยากรที่มี) และ Time-related (มีกรอบเวลา) ส่วนที่นิยมใช้กันในปัจจุบันคือ Specific, Measurable, Achievable หรือ Attainable, Relevant และ Time-bound ซึ่งบทความนี้จะใช้แบบหลัง

S-M-A-R-T แต่ละตัวหมายถึงอะไร?

แต่ละตัวอักษรคือคำถามหนึ่งข้อที่เป้าหมายต้องตอบให้ได้ ถ้าตอบได้ครบทั้ง 5 ข้อ เป้าหมายนั้นก็พร้อมลงมือทำ ตารางนี้สรุปความหมาย คำถามที่ใช้ตรวจ และตัวอย่างจากเป้าหมาย “อยากวิ่งให้ได้”

ตัวอักษรความหมายคำถามที่ใช้ตรวจตัวอย่าง
S – Specificเจาะจง ชัดเจนว่าจะทำอะไรจะทำอะไร ทำเพื่ออะไร ทำอย่างไรวิ่งให้จบระยะ 5 กิโลเมตรโดยไม่หยุดเดิน
M – Measurableวัดผลได้ ติดตามความคืบหน้าได้รู้ได้อย่างไรว่าคืบหน้าหรือสำเร็จแล้วจดระยะทางและเวลาทุกครั้งที่วิ่งในแอป
A – Achievableท้าทายแต่ทำได้จริงกับเวลาและทรัพยากรที่มีมีแผนและเวลาพอไหมตอนนี้วิ่งได้ 2 กิโลเมตร จึงเพิ่มระยะทีละน้อยทุกสัปดาห์
R – Relevantสอดคล้องกับสิ่งที่สำคัญกับเราเป้าหมายนี้คุ้มค่าและเหมาะกับช่วงเวลานี้ไหมอยากมีสุขภาพดีขึ้นและลงแข่งงานวิ่งการกุศล
T – Time-boundมีวันเริ่มต้น วันสิ้นสุด และจุดตรวจระหว่างทางต้องสำเร็จภายในเมื่อไหร่ภายใน 10 สัปดาห์ และวัดผลทุกวันอาทิตย์

เมื่อรวมทุกข้อจะได้เป้าหมายว่า “วิ่ง 5 กิโลเมตรให้จบโดยไม่หยุดเดินภายใน 10 สัปดาห์ โดยวิ่งสัปดาห์ละ 3 วัน เพิ่มระยะทีละน้อย และจดระยะทางทุกครั้ง เพื่อให้สุขภาพดีขึ้นและพร้อมลงงานวิ่ง”

ตั้งเป้าหมายแบบ SMART ทำอย่างไรทีละขั้นตอน?

วิธีที่ง่ายที่สุดคือเริ่มจากความต้องการกว้าง ๆ ก่อน แล้วค่อย ๆ ขัดเกลาทีละตัวอักษรจนครบ ไม่จำเป็นต้องเขียนให้สมบูรณ์ตั้งแต่ครั้งแรก ทำตามลำดับนี้ได้เลย

  1. เขียนสิ่งที่อยากได้แบบกว้าง ๆ: เช่น “อยากพูดภาษาอังกฤษเก่งขึ้น”
  2. ทำให้เจาะจง (S): ระบุว่าจะทำอะไร เพื่ออะไร และทำอย่างไร เช่น “ฝึกพูดภาษาอังกฤษเพื่อสัมภาษณ์งานได้มั่นใจ ด้วยการฝึกตอบคำถามสัมภาษณ์งานยอดนิยม”
  3. หาตัวเลขที่วัดได้ (M): ดูว่าตอนนี้อยู่ตรงไหน แล้วตั้งเป้าเป็นตัวเลข เช่น “ตอบคำถามสัมภาษณ์งานยอดนิยมได้ 20 ข้อโดยไม่ต้องดูโน้ต”
  4. เช็กว่าทำได้จริง (A): ดูเวลาและทรัพยากรที่มี ถ้าว่างแค่วันละ 20 นาที ก็ตั้งเป้าให้พอดีกับเวลานั้น
  5. ถามว่าสำคัญกับเราจริงไหม (R): เป้าหมายนี้ช่วยให้ไปถึงสิ่งที่ใหญ่กว่าหรือเปล่า เช่น อยากได้งานใหม่ในปีนี้
  6. กำหนดเวลาและจุดตรวจ (T): ใส่วันเส้นตาย และนัดตัวเองตรวจความคืบหน้าระหว่างทาง เช่น ทุกสิ้นเดือน
  7. เขียนเป็นประโยคเดียวแล้วติดตามผล: เช่น “ฝึกตอบคำถามสัมภาษณ์งานเป็นภาษาอังกฤษวันละ 20 นาที ให้ตอบได้ 20 ข้อโดยไม่ดูโน้ตภายใน 3 เดือน และอัดเสียงตัวเองทบทวนทุกสิ้นเดือน”

ตัวอย่างเป้าหมายแบบ SMART ในชีวิตประจำวันมีอะไรบ้าง?

เป้าหมายแบบ SMART ใช้ได้กับทุกเรื่อง ทั้งเงิน สุขภาพ การเรียน และการทำงาน หลักคือเปลี่ยนคำว่า “อยาก” ให้กลายเป็นสิ่งที่วัดได้และมีวันสิ้นสุด ตารางนี้เทียบเป้าหมายแบบกว้าง ๆ กับเป้าหมายที่เขียนแบบ SMART แล้ว

เรื่องเป้าหมายกว้าง ๆเป้าหมายแบบ SMART
การเงินอยากเก็บเงินโอนเงินเข้าบัญชีเงินออมเดือนละ 2,000 บาททุกวันเงินเดือนออก ให้ครบ 24,000 บาทภายใน 12 เดือน เพื่อเป็นเงินสำรองฉุกเฉิน
สุขภาพอยากออกกำลังกายเดินเร็ววันละ 30 นาที 5 วันต่อสัปดาห์ ติดต่อกัน 8 สัปดาห์ และติ๊กปฏิทินทุกวันที่ทำได้
การเรียนอยากอ่านหนังสือมากขึ้นอ่านหนังสือก่อนนอนวันละ 15 นาที ให้จบ 1 เล่มต่อเดือน รวม 6 เล่มภายใน 6 เดือน
การทำงานอยากทำงานให้เร็วขึ้นลดเวลาตอบอีเมลลูกค้าจากเฉลี่ย 48 ชั่วโมงเหลือ 24 ชั่วโมงภายในสิ้นไตรมาส โดยจดเวลาตอบทุกฉบับและสรุปค่าเฉลี่ยทุกเดือน

ทำไมตั้งเป้าหมายแบบ SMART แล้วยังทำไม่สำเร็จ?

สาเหตุที่พบบ่อยคือเป้าหมายเขียนดีแต่ไม่มีการติดตามผล หรือตั้งเป้าสูงเกินกำลังตั้งแต่แรก SMART ช่วยให้เป้าหมายชัด แต่ความสำเร็จยังขึ้นกับการลงมือทำและการปรับแผนระหว่างทาง ข้อผิดพลาดที่ควรระวังมีดังนี้

  • ไม่ได้บันทึกจุดเริ่มต้น: ถ้าไม่รู้ว่าตอนนี้อยู่ตรงไหน ก็ยากจะตั้งตัวเลขที่สมเหตุสมผลและวัดความคืบหน้าได้
  • ตั้งหลายเป้าหมายพร้อมกันเกินไป: เลือกเฉพาะเรื่องที่สำคัญที่สุดก่อน แล้วค่อยเพิ่ม
  • ไม่มีจุดตรวจระหว่างทาง: มีแต่วันเส้นตายทำให้รู้ตัวช้าเมื่อหลุดแผน ควรนัดทบทวนเป็นระยะ เช่น ทุกสัปดาห์หรือทุกเดือน
  • ไม่ยอมปรับเป้าหมาย: ถ้าสถานการณ์เปลี่ยน เช่น งานยุ่งขึ้นหรือเจ็บป่วย การปรับตัวเลขหรือขยายเวลาเป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่ความล้มเหลว

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเป้าหมายแบบ SMART

A ใน SMART ย่อมาจาก Achievable หรือ Attainable?

ใช้ได้ทั้งสองคำ และมีความหมายใกล้เคียงกัน คือทำได้จริงภายใต้เวลาและทรัพยากรที่มี ส่วนฉบับดั้งเดิมของโดแรนใช้คำว่า Assignable ซึ่งหมายถึงต้องระบุผู้รับผิดชอบให้ชัด

เป้าหมายแบบ SMART ใช้กับเป้าหมายระยะยาวได้ไหม?

ได้ แต่ควรแบ่งเป้าหมายใหญ่ออกเป็นเป้าหมายย่อยที่สั้นลง เช่น เป้าหมาย 1 ปีแบ่งเป็นเป้าหมายรายเดือน แล้วเขียนแต่ละช่วงให้เป็นแบบ SMART จะติดตามผลง่ายกว่า

ควรตั้งเป้าหมายแบบ SMART ครั้งละกี่ข้อ?

ไม่มีตัวเลขตายตัว แต่ไม่ควรมากจนดูแลไม่ไหว ในการประเมินผลงานของหลายองค์กร เช่น มหาวิทยาลัยเท็กซัสที่ซานอันโตนิโอ (UTSA) ให้พนักงานตั้งเป้าหมายแบบ SMART ประมาณ 3–5 ข้อต่อรอบการประเมิน ซึ่งเป็นจำนวนที่ใช้อ้างอิงได้

ถ้าทำไม่ได้ตามกำหนดเวลา ควรทำอย่างไร?

ทบทวนว่าติดตรงไหน แล้วปรับเป้าหมายให้เหมาะกับสถานการณ์ เช่น ลดตัวเลขลงหรือขยายเวลา ดีกว่าเลิกกลางคัน การปรับเป้าหมายเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนที่ดี

แหล่งอ้างอิง: University of Florida IFAS Extension – SMART Goals (FE577, อ้างอิง Doran 1981, Management Review), The University of Texas at San Antonio – Creating SMART Goals, Project Smart – A Brief History of SMART Goals

ภาพหน้าปกโดย Volodymyr Hryshchenko จาก Unsplash

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *