วันลอยกระทงปีนี้ตรงกับ วันอังคารที่ 24 พฤศจิกายน 2569 ทุกปีหลังคืนลอยกระทง เจ้าหน้าที่ต้องเก็บกระทงจากแม่น้ำและคลองเป็นจำนวนมหาศาล คำถามคือ กระทงแบบไหนสร้างภาระให้แม่น้ำน้อยที่สุด
กระทงใบตองและหยวกกล้วย
- ย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ ใช้เวลาประมาณไม่กี่สัปดาห์ แล้วแต่สภาพน้ำ
- ข้อควรระวัง: หมุด ลวด เข็ม และโฟมที่ใช้ตกแต่งไม่ย่อยสลาย ให้ใช้ไม้กลัด (ไม้แหลมจากไม้ไผ่) แทนหมุดเหล็ก
- ถ้าลอยจำนวนมากในน้ำนิ่ง การเน่าของใบไม้จำนวนมากก็ทำให้น้ำเสียได้ เจ้าหน้าที่จึงยังต้องเก็บขึ้นมากำจัด
กระทงขนมปัง
- ฟังดูรักษ์โลก แต่ไม่เสมอไป ปลากินได้บางส่วนเท่านั้น ถ้าลอยมาก ๆ ขนมปังที่เหลือจะเปื่อยยุ่ยและเน่า ทำให้ออกซิเจนในน้ำลดลง และอาจทำให้ปลาตายได้
- ขนมปังที่ใส่สีผสมอาหารจัด หรือใช้กาวหรือโฟมยึด ยิ่งไม่ดีต่อน้ำ
- เหมาะกับการลอยในบ่อที่มีปลาเยอะและลอยจำนวนไม่มาก
กระทงโฟม
- ไม่ย่อยสลายตามธรรมชาติ แต่แตกเป็นชิ้นเล็กลงเรื่อย ๆ จนกลายเป็นไมโครพลาสติก ซึ่งปลากินเข้าไปได้ และวนกลับมาสู่ห่วงโซ่อาหาร
- กำจัดยาก ใช้พื้นที่ฝังกลบมาก
- ควรเลิกใช้ หลายพื้นที่ขอความร่วมมืองดกระทงโฟมแล้ว
กระทงจากวัสดุอื่น
- กระทงน้ำแข็ง: ละลายหายไป ไม่เหลือซาก แต่ควรใช้ไม้ตกแต่งจากธรรมชาติ ไม่ใส่สีหรือพลาสติก
- กระทงกะลามะพร้าว: ทนทาน ไม่เปื่อยในน้ำ เจ้าหน้าที่เก็บขึ้นมาได้ง่าย และนำกลับไปใช้ใหม่ได้
- กระทงจากผักตบชวา: ใช้วัชพืชที่มีอยู่แล้วในแม่น้ำ ย่อยสลายได้
เทียบกันชัด ๆ
| วัสดุ | ย่อยสลายได้ | จุดที่ต้องระวัง |
|---|---|---|
| ใบตอง/หยวกกล้วย | ได้ | หมุด ลวด โฟมตกแต่ง |
| ขนมปัง | ได้ แต่ทำน้ำเสียถ้าลอยมาก | สีผสมอาหาร ปริมาณ |
| น้ำแข็ง | ละลายหมด | ของตกแต่งที่ใส่ |
| ผักตบชวา | ได้ | ของตกแต่ง |
| กะลามะพร้าว | ช้า แต่เก็บกลับมาใช้ได้ | ต้องมีคนเก็บ |
| โฟม | ไม่ได้ | กลายเป็นไมโครพลาสติก |
วิธีลอยกระทงให้รักษ์โลกที่สุด
- 1 ครอบครัว 1 กระทง หรือ 1 กลุ่ม 1 กระทง ลดจำนวนกระทงได้มาก
- ทำเองจากวัสดุธรรมชาติ และใช้ไม้กลัดแทนหมุด
- ลอยในบ่อหรือสระที่จัดไว้ ซึ่งเก็บกระทงได้ง่ายกว่าแม่น้ำ
- ลอยกระทงออนไลน์ หลายหน่วยงานเปิดให้ลอยกระทงดิจิทัล ไม่มีขยะเลย
- ไม่ปล่อยโคมลอยในเขตห้าม โดยเฉพาะใกล้สนามบิน เพราะเสี่ยงต่อการบินและไฟไหม้ บางพื้นที่มีบทลงโทษ
สรุป
กระทงที่ดีต่อแม่น้ำที่สุดคือ “จำนวนน้อย” และ “ไม่มีพลาสติกหรือโลหะ” ใบตอง ผักตบชวา และน้ำแข็ง เป็นตัวเลือกที่ดี กระทงขนมปังไม่ได้รักษ์โลกเสมอไป และโฟมควรเลิกใช้ ลอยกระทงปีนี้ ขอขมาแม่น้ำแบบที่แม่น้ำไม่ต้องรับขยะเพิ่ม
อ่านเพิ่มเติม
- วันลอยกระทงมีที่มาอย่างไร? ความเชื่อและตำนานที่ควรรู้
- ปรากฏการณ์เรือนกระจกกับภาวะโลกร้อนต่างกันอย่างไร?
แหล่งอ้างอิง
- PPTV, ปฏิทินพฤศจิกายน 2569 (ลอยกระทง 24 พ.ย.): https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A1/286273
- กรุงเทพมหานคร, สถิติการจัดเก็บกระทงประจำปีและคำแนะนำกระทงจากวัสดุธรรมชาติ
- กรมควบคุมมลพิษ, ผลกระทบของขยะโฟมและไมโครพลาสติกต่อแหล่งน้ำ
ภาพหน้าปกโดย Marc Mintel จาก Unsplash

