ช่วงพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ อากาศเย็นสบาย งานวิ่งเต็มปฏิทิน แต่ก็เป็นช่วงที่ฝุ่น PM2.5 กลับมาหนาแน่นในหลายจังหวัด นักวิ่งหลายคนจึงสงสัยว่าวันไหนวิ่งได้ วันไหนควรพัก
ทำไมวิ่งตอนฝุ่นเยอะถึงเสี่ยงกว่าปกติ
ตอนวิ่ง เราหายใจเร็วและลึกขึ้นหลายเท่า และมักหายใจทางปาก ซึ่งไม่มีขนจมูกช่วยกรอง ฝุ่นจึงเข้าสู่ปอดได้มากกว่าตอนนั่งเฉย ๆ PM2.5 เล็กมากจนผ่านเข้าถุงลมปอดและกระแสเลือดได้ (อ่านเพิ่ม: ฝุ่น PM2.5 อันตรายแค่ไหน)
ดูค่าอะไรก่อนออกไปวิ่ง
ใช้ค่า ดัชนีคุณภาพอากาศ (AQI) ของไทยจากแอป Air4Thai ของกรมควบคุมมลพิษ หรือ AirBKK สำหรับกรุงเทพฯ
| AQI (ไทย) | ความหมาย | วิ่งได้ไหม |
|---|---|---|
| 0-50 | ดีมาก-ดี | วิ่งได้ตามปกติ |
| 51-100 | ปานกลาง | คนทั่วไปวิ่งได้ ลดความหนักถ้ามีอาการ กลุ่มเสี่ยงควรลดเวลา |
| 101-200 | เริ่มมีผลต่อสุขภาพ | ลดเวลาและความหนัก หรือย้ายไปวิ่งในร่ม กลุ่มเสี่ยงควรงด |
| มากกว่า 200 | มีผลต่อสุขภาพ | งดวิ่งกลางแจ้ง |
กลุ่มเสี่ยง: คนเป็นหอบหืด ภูมิแพ้ โรคหัวใจ โรคปอด เด็ก ผู้สูงอายุ และหญิงตั้งครรภ์
ค่ามาตรฐาน PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงของไทยคือ 37.5 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร
ใส่หน้ากากวิ่งดีไหม
หน้ากาก N95 กันฝุ่นได้ดี แต่หายใจยากเมื่อวิ่งหนัก อาจทำให้เหนื่อยและเวียนหัวง่าย จึงเหมาะกับการเดินหรือวิ่งเบา ๆ มากกว่า ส่วนหน้ากากผ้าหรือบัฟกันฝุ่น PM2.5 ได้น้อยมาก ถ้าค่าฝุ่นสูงจนต้องพึ่งหน้ากาก ทางที่ดีกว่าคือย้ายไปวิ่งในร่ม
เคล็ดลับวิ่งช่วงฤดูฝุ่น
- เช็กค่าฝุ่นรายชั่วโมง ค่าฝุ่นมักสูงช่วงเช้ามืดที่อากาศนิ่ง และบางวันจะดีขึ้นช่วงสายหรือบ่ายที่ลมพัด
- เลี่ยงถนนใหญ่ เลือกสวนสาธารณะห่างจากรถติด
- วันฝุ่นสูงให้ซ้อมในร่ม ลู่วิ่งในฟิตเนส เวทเทรนนิ่ง หรือโยคะ ช่วยรักษาความฟิตได้
- ถ้าใกล้วันแข่ง อย่าฝืนซ้อมหนักวันฝุ่นเยอะ การพัก 1-2 วันไม่ทำให้ฟิตตกมาก
- สังเกตอาการ ไอ แน่นหน้าอก หายใจมีเสียงวี้ด เวียนหัว ให้หยุดทันที ถ้าไม่ดีขึ้นให้พบแพทย์
ถ้าวันงานวิ่งค่าฝุ่นสูง
ติดตามประกาศของผู้จัด บางงานอาจเลื่อนหรือปรับระยะ ถ้าตัดสินใจลงวิ่ง ให้ลดเป้าเวลา วิ่งสบาย ๆ และเตรียมยาประจำตัวสำหรับคนที่เป็นหอบหืด
สรุป
ฝุ่นไม่ได้ทำให้ต้องเลิกวิ่งทั้งฤดู แค่ต้องเช็กค่า AQI ก่อนออกจากบ้านทุกครั้ง วันดีวิ่งได้เต็มที่ วันฝุ่นเยอะย้ายเข้าร่มหรือพัก สุขภาพปอดสำคัญกว่าระยะทางในแอป
อ่านเพิ่มเติม
- มาราธอนวิ่งกี่กิโล? ระยะมินิ ฮาล์ฟ ฟูล และต้องซ้อมนานแค่ไหน
- ออกกำลังกายสัปดาห์ละกี่นาทีถึงพอ ตามคำแนะนำ WHO
แหล่งอ้างอิง
- กรมควบคุมมลพิษ, เกณฑ์ดัชนีคุณภาพอากาศ (AQI) ของไทย และแอป Air4Thai
- ประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ค่ามาตรฐาน PM2.5 เฉลี่ย 24 ชม. 37.5 มคก./ลบ.ม. (มีผล 1 มิ.ย. 2566)
ภาพหน้าปกโดย John Staton จาก Unsplash

