SMS หลอกลวงสังเกตได้จากลิงก์ที่ให้กดกับความเร่งรีบ เช่น อ้างว่าบัญชีจะถูกระงับ มีพัสดุตกค้าง ได้รับเงินคืน หรือได้สิทธิ์กู้เงินด่วน แล้วแนบลิงก์ให้กรอกข้อมูลหรือติดตั้งแอป ข้อควรจำที่สำคัญที่สุดคือธนาคารในไทยไม่ส่งลิงก์ทาง SMS แล้ว ถ้าได้ข้อความแบบนี้ อย่ากด อย่าตอบ และตรวจสอบกับหน่วยงานผ่านช่องทางทางการที่เรารู้จักเอง
SMS หลอกลวงมีหน้าตาแบบไหน?
SMS หลอกลวง (Smishing มาจาก SMS รวมกับ Phishing ซึ่งหมายถึงการตกเบ็ดหลอกเอาข้อมูล) มักทำทีเป็นหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ แล้วสร้างเหตุผลให้เรากดลิงก์หรือโทรกลับ รูปแบบที่พบบ่อยในไทยมีดังนี้
| รูปแบบ | ตัวอย่างข้อความชวนเชื่อ | สิ่งที่มิจฉาชีพต้องการ |
|---|---|---|
| แอบอ้างธนาคาร | บัญชีของท่านถูกระงับ กรุณายืนยันตัวตน | รหัสผ่าน รหัส OTP ข้อมูลบัตร |
| แอบอ้างหน่วยงานรัฐ | ท่านได้รับเงินคืนภาษี หรือสิทธิ์เงินช่วยเหลือ | ข้อมูลส่วนตัวและข้อมูลบัญชี |
| แอบอ้างบริษัทขนส่ง | พัสดุของท่านจ่าหน้าไม่ครบ ชำระค่าธรรมเนียมเล็กน้อย | ข้อมูลบัตรเครดิต |
| เงินกู้ด่วน | อนุมัติวงเงินทันที ไม่เช็กบูโร | ค่าธรรมเนียมล่วงหน้า และข้อมูลส่วนตัว |
| ชวนเล่นพนันหรือรับเครดิตฟรี | สมัครวันนี้รับโบนัส | ให้โอนเงิน หรือเข้าเว็บพนันผิดกฎหมาย |
| งานออนไลน์รายได้ดี | ทำงานที่บ้าน กดไลก์รับเงิน | ให้โอนเงินลงทุนหรือมัดจำ |
สัญญาณเตือนว่า SMS เป็นของปลอมมีอะไรบ้าง?
SMS ปลอมส่วนใหญ่มีจุดสังเกตร่วมกันหลายอย่าง ถ้าเจอแม้เพียงข้อเดียวก็ควรสงสัยไว้ก่อน
- มีลิงก์ให้กด โดยเฉพาะลิงก์ย่อ (Short URL) หรือโดเมนสะกดคล้ายของจริง เช่น สลับตัวอักษรหรือเติมคำแปลก ๆ
- เร่งให้รีบทำ เช่น “ภายใน 24 ชั่วโมง” “มิฉะนั้นบัญชีจะถูกระงับ”
- ขอข้อมูลลับ เช่น รหัสผ่าน รหัส OTP (One-Time Password หรือรหัสผ่านใช้ครั้งเดียว) เลขบัตรประชาชน หรือเลขหลังบัตร
- ให้ติดตั้งแอป หรือเพิ่มเพื่อนทาง LINE ที่ไม่ใช่บัญชีทางการ
- ข้อเสนอดีเกินจริง เช่น เงินคืน รางวัล วงเงินกู้สูงโดยไม่ต้องตรวจสอบ
- ภาษาแปลก สะกดผิด เว้นวรรคผิดที่ หรือใช้คำทักทายกว้าง ๆ ไม่ระบุชื่อเรา
ชื่อผู้ส่งเป็นชื่อธนาคาร แปลว่าเป็นของจริงหรือไม่?
ไม่เสมอไป ชื่อผู้ส่งที่ดูถูกต้องยังไม่ใช่หลักฐานว่าข้อความนั้นจริง มิจฉาชีพมีวิธีปลอมชื่อผู้ส่งให้ตรงกับหน่วยงานจริง และ SMS ปลอมอาจไปแสดงในกล่องข้อความเดียวกับ SMS จริงที่เคยได้รับจากหน่วยงานนั้นด้วย
สิ่งที่ควรดูจึงเป็นเนื้อหามากกว่าชื่อผู้ส่ง ถ้าข้อความมีลิงก์ให้ล็อกอินหรือกรอกข้อมูล ให้ถือว่าน่าสงสัยทันที ไม่ว่าชื่อผู้ส่งจะเป็นใครก็ตาม
ธนาคารยังส่งลิงก์ทาง SMS อยู่หรือไม่?
ไม่ส่งแล้ว ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ออกมาตรการจัดการภัยทุจริตทางการเงินเมื่อปี 2566 ให้สถาบันการเงินงดส่งลิงก์ทุกประเภทผ่าน SMS และอีเมล และห้ามส่งลิงก์ขอข้อมูลสำคัญ เช่น ชื่อผู้ใช้ รหัสผ่าน หรือเลขบัตรประชาชน
ดังนั้นถ้าได้ SMS ที่อ้างว่ามาจากธนาคารแล้วมีลิงก์ให้กด ให้สรุปได้เลยว่าเป็นข้อความหลอกลวง ถ้าอยากเช็กสถานะบัญชี ให้เปิดแอปธนาคารเองหรือโทรหาเบอร์บริการลูกค้าที่อยู่หลังบัตรหรือบนเว็บไซต์ทางการ
ได้รับ SMS น่าสงสัยควรทำอย่างไร?
หลักง่าย ๆ คือ ไม่กด ไม่ตอบ ไม่โทรกลับเบอร์ในข้อความ แล้วตรวจสอบผ่านช่องทางที่เรารู้จักเอง จากนั้นค่อยรายงานและลบข้อความ
- ไม่กดลิงก์ และไม่ตอบกลับข้อความ แม้แต่การพิมพ์ปฏิเสธ
- ถ้าข้อความอ้างถึงหน่วยงานใด ให้ติดต่อหน่วยงานนั้นผ่านแอปหรือเบอร์ทางการที่ค้นเอง ไม่ใช้เบอร์ในข้อความ
- แจ้งข้อความน่าสงสัยกับค่ายมือถือ หรือศูนย์รับเรื่องร้องเรียนของสำนักงาน กสทช. (คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ) สายด่วน 1200
- บล็อกเบอร์หรือชื่อผู้ส่ง แล้วลบข้อความ
- เตือนคนในครอบครัว โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ว่ามีข้อความรูปแบบนี้ระบาดอยู่
เผลอกดลิงก์หรือกรอกข้อมูลไปแล้วต้องทำอย่างไร?
รีบลงมือทันทีเพราะเวลาสำคัญมาก ยิ่งแจ้งเร็ว โอกาสระงับเงินที่ถูกโอนออกไปยิ่งสูง ขั้นตอนที่ควรทำมีดังนี้
- ถ้ากรอกรหัสผ่านไปแล้ว ให้เปลี่ยนรหัสผ่านทันที และเปิดการยืนยันตัวตนสองขั้นตอนถ้ายังไม่ได้เปิด
- ถ้าติดตั้งแอปจากลิงก์ ให้ปิดอินเทอร์เน็ตหรือเปิดโหมดเครื่องบิน แล้วถอนการติดตั้งแอปนั้น
- โทรสายด่วนของธนาคารเพื่ออายัดบัญชีหรือบัตร
- ถ้าเงินถูกโอนออกไปแล้ว ให้โทรศูนย์ปฏิบัติการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมออนไลน์ (Anti Online Scam Operation Center หรือ AOC) สายด่วน 1441 เพื่อแจ้งความและขอระงับบัญชีปลายทาง
- เตรียมหลักฐาน เช่น ภาพหน้าจอ SMS เลขบัญชีปลายทาง และสลิปการโอน เพื่อดำเนินคดีกับพนักงานสอบสวนต่อไป
ป้องกันตัวเองจาก SMS หลอกลวงในระยะยาวได้อย่างไร?
การป้องกันที่ได้ผลคือทำให้การหลอกยากขึ้นตั้งแต่ต้น ทั้งการตั้งค่าโทรศัพท์และนิสัยการใช้งาน
- อัปเดตระบบปฏิบัติการและแอปให้เป็นรุ่นล่าสุดเสมอ
- ติดตั้งแอปจาก App Store หรือ Google Play เท่านั้น ไม่ติดตั้งไฟล์ APK จากลิงก์
- เปิดการแจ้งเตือนธุรกรรมของแอปธนาคาร และตั้งวงเงินโอนต่อวันให้เหมาะกับการใช้งาน
- ไม่บอกรหัส OTP กับใคร แม้คนที่อ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่
- เปิดตัวกรองข้อความจากผู้ส่งที่ไม่รู้จักในโทรศัพท์
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ SMS หลอกลวง
แค่เปิดอ่าน SMS โดยไม่กดลิงก์ อันตรายไหม?
การเปิดอ่านข้อความโดยทั่วไปไม่ทำให้ข้อมูลรั่ว ความเสี่ยงเกิดเมื่อกดลิงก์ ติดตั้งแอป กรอกข้อมูล หรือโทรกลับ
หน่วยงานรัฐส่ง SMS ให้กดรับเงินจริงไหม?
ข้อความชวนรับเงินที่แนบลิงก์ให้กรอกข้อมูลมักเป็นของปลอม ควรตรวจสอบข่าวจากเว็บไซต์หรือแอปทางการของหน่วยงานนั้นโดยตรง
โทร 1441 ได้ตลอดเวลาหรือไม่?
สายด่วน 1441 เป็นช่องทางหลักของศูนย์ AOC สำหรับแจ้งเหตุและขอระงับบัญชี ศูนย์ระบุว่าให้บริการผ่านสายด่วนนี้เท่านั้น ไม่มีบริการผ่านโซเชียลมีเดีย
รู้ได้อย่างไรว่าลิงก์ปลอม?
วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือไม่กดลิงก์ใน SMS เลย แล้วพิมพ์ที่อยู่เว็บไซต์ทางการเองหรือเปิดผ่านแอปของหน่วยงาน
แหล่งอ้างอิง: ธนาคารแห่งประเทศไทย – มาตรการจัดการภัยทุจริตทางการเงิน · กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม – ศูนย์ AOC 1441 · มิติหุ้น – กสทช. เตือนอย่ากดลิงก์ใน SMS หลอกลวง
ภาพหน้าปกโดย Jonas Leupe จาก Unsplash
