เครดิตบูโรคืออะไร? ตรวจเครดิตบูโรด้วยตัวเองได้อย่างไร

เครดิตบูโรคือฐานข้อมูลกลางที่เก็บประวัติการกู้ยืมและการชำระหนี้ของบุคคลและนิติบุคคล ซึ่งสถาบันการเงินที่เป็นสมาชิกส่งข้อมูลเข้ามาทุกเดือน ในประเทศไทยผู้ให้บริการคือบริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด (National Credit Bureau หรือ NCB) เจ้าของข้อมูลตรวจเครดิตบูโรของตัวเองได้หลายช่องทาง ทั้งแอปพลิเคชันธนาคาร แอปทางรัฐ ที่ทำการไปรษณีย์ และศูนย์ตรวจเครดิตบูโร

เครดิตบูโรคืออะไร ทำหน้าที่อะไร?

เครดิตบูโรทำหน้าที่เป็นตัวกลางรวบรวมข้อมูลสินเชื่อ ไม่ได้เป็นผู้อนุมัติหรือปฏิเสธสินเชื่อเอง เมื่อเรายื่นขอกู้ ธนาคารจะขอดูข้อมูลจากเครดิตบูโร (โดยได้รับความยินยอมจากเรา) เพื่อประกอบการพิจารณาว่าเราเคยผ่อนชำระตรงเวลาหรือไม่ และมีภาระหนี้อยู่เท่าไร

การดำเนินงานของเครดิตบูโรอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจข้อมูลเครดิต พ.ศ. 2545 และมีธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) กำกับดูแล ข้อมูลจึงเปิดเผยได้เฉพาะกับเจ้าของข้อมูล และกับสมาชิกที่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของข้อมูลเท่านั้น

เครดิตบูโรเก็บข้อมูลอะไรของเราบ้าง?

เครดิตบูโรเก็บข้อมูลสองกลุ่มหลัก คือข้อมูลที่ระบุตัวตน และข้อมูลบัญชีสินเชื่อแต่ละบัญชี โดยไม่เก็บข้อมูลอย่างเงินฝาก เงินเดือน หรือเบอร์โทรศัพท์

ประเภทข้อมูล	ตัวอย่าง
ข้อมูลระบุตัวตน	ชื่อ-นามสกุล เลขประจำตัวประชาชน วันเดือนปีเกิด ที่อยู่ที่ให้ไว้กับสถาบันการเงิน
ข้อมูลบัญชีสินเชื่อ	ประเภทสินเชื่อ ชื่อผู้ให้กู้ วงเงินอนุมัติ ยอดหนี้คงค้าง
สถานะบัญชี	ปกติ ปิดบัญชี ปรับโครงสร้างหนี้ ค้างชำระ
ประวัติการชำระ	ชำระตรงเวลา ชำระล่าช้า หรือผิดนัดชำระ ย้อนหลังเป็นรายเดือน
วันที่สำคัญ	วันเปิดบัญชี วันชำระครั้งล่าสุด วันปิดบัญชี

สินเชื่อที่ถูกรายงานมีหลายแบบ เช่น บัตรเครดิต สินเชื่อบุคคล สินเชื่อบ้าน เช่าซื้อรถยนต์ และสินเชื่อธุรกิจ ตามกฎหมาย ข้อมูลจะถูกเก็บไว้ในระบบไม่เกิน 3 ปี และอัปเดตเป็นรายเดือน ประวัติล่าสุดจึงมีผลต่อการพิจารณามากที่สุด

ติดเครดิตบูโรหรือติดแบล็กลิสต์มีจริงไหม?

ไม่มีจริง เครดิตบูโรไม่มีอำนาจหรือหน้าที่ขึ้น “บัญชีดำ” (Blacklist) ให้ลูกหนี้คนใด สิ่งที่เครดิตบูโรทำคือบันทึกประวัติตามข้อเท็จจริงที่สมาชิกส่งมา ทั้งประวัติที่ดีและไม่ดี

คำว่า “ติดบูโร” ที่ได้ยินกันบ่อย จริง ๆ หมายถึงการมีประวัติค้างชำระหรือผิดนัดชำระอยู่ในรายงาน ซึ่งทำให้สถาบันการเงินอาจไม่อนุมัติสินเชื่อหรือเสนอเงื่อนไขที่เข้มงวดขึ้น การตัดสินใจขั้นสุดท้ายเป็นของผู้ให้กู้ ซึ่งยังพิจารณาปัจจัยอื่นอย่างรายได้ อาชีพ อายุ ความสามารถในการผ่อน และหลักประกันประกอบด้วย

ตรวจเครดิตบูโรได้ที่ไหนบ้าง?

เจ้าของข้อมูลตรวจเครดิตบูโรของตัวเองได้ทั้งแบบออนไลน์และที่จุดบริการ บางช่องทางให้ดูข้อมูลสรุปได้ฟรี ส่วนรายงานฉบับเต็มบางช่องทางมีค่าบริการ ควรตรวจสอบอัตราล่าสุดกับผู้ให้บริการก่อนทำรายการ

ช่องทาง	รูปแบบรายงาน	ระยะเวลาโดยประมาณ
แอปทางรัฐ (บริการเครดิตบูโร)	ข้อมูลสรุป	ทันที
แอปโมบายแบงก์กิ้งที่ร่วมบริการ	รายงานอิเล็กทรอนิกส์ (e-Credit Report) ส่งทางอีเมล	ทันทีถึงภายใน 24 ชั่วโมง ขึ้นกับแอป
ตู้ตรวจเครดิตบูโรด้วยตนเอง (Kiosk)	รายงานทางอีเมล	ทันที
ศูนย์ตรวจเครดิตบูโร	รายงานฉบับพิมพ์	ประมาณ 15 นาที
เคาน์เตอร์ธนาคารที่ร่วมบริการหรือที่ทำการไปรษณีย์	รายงานส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียน	ภายใน 7 วันทำการ

รายชื่อธนาคาร แอป และที่ตั้งศูนย์บริการอาจเปลี่ยนแปลงได้ ดูข้อมูลปัจจุบันได้ที่เว็บไซต์ ncb.co.th

ตรวจเครดิตบูโรผ่านแอปธนาคารทำอย่างไร?

การตรวจผ่านแอปธนาคารเป็นวิธีที่สะดวกที่สุด เพราะยืนยันตัวตนผ่านแอปได้เลยโดยไม่ต้องเดินทาง ขั้นตอนโดยทั่วไปคล้ายกันทุกธนาคาร ดังนี้

เปิดแอปโมบายแบงก์กิ้งของธนาคารที่ร่วมบริการ แล้วเข้าสู่ระบบ
ค้นหาเมนูบริการอื่น ๆ หรือเมนูชื่อ “เครดิตบูโร” / “ตรวจข้อมูลเครดิต”
เลือกรายการที่ต้องการ เช่น รายงานข้อมูลเครดิต หรือคะแนนเครดิต (Credit Scoring)
อ่านเงื่อนไข ยืนยันตัวตนตามที่แอปกำหนด และชำระค่าบริการ (ถ้ามี)
รอรับรายงานทางอีเมล ไฟล์มักเป็น PDF ที่ล็อกรหัสผ่านไว้ ตามรูปแบบที่ระบุในอีเมล

การตรวจเครดิตบูโรของตัวเองไม่ทำให้ประวัติเสียหรือมีผลต่อการพิจารณาสินเชื่อ จะตรวจกี่ครั้งก็ได้

ถูกปฏิเสธสินเชื่อ ตรวจเครดิตบูโรฟรีได้ไหม?

ได้ ถ้าสถาบันการเงินปฏิเสธสินเชื่อเพราะข้อมูลในเครดิตบูโร เราขอตรวจข้อมูลได้ฟรีที่ศูนย์ตรวจเครดิตบูโร ภายใน 30 วันนับจากวันที่ในหนังสือแจ้งปฏิเสธ โดยนำหนังสือแจ้งปฏิเสธและบัตรประชาชนตัวจริงไปด้วย

สิทธินี้ช่วยให้เรารู้ว่าข้อมูลบัญชีใดเป็นสาเหตุ และตรวจได้ว่าข้อมูลนั้นถูกต้องหรือไม่

ข้อมูลเครดิตบูโรผิด ต้องแก้ไขอย่างไร?

ถ้าพบข้อมูลไม่ถูกต้อง เช่น บัญชีที่เราไม่เคยเปิด หรือสถานะค้างชำระทั้งที่ชำระครบแล้ว เจ้าของข้อมูลมีสิทธิ์ขอตรวจสอบและแก้ไขตามกฎหมาย ขั้นตอนหลักมีดังนี้

ติดต่อสถาบันการเงินเจ้าของบัญชีนั้นโดยตรงเพื่อแจ้งข้อมูลที่ผิด พร้อมหลักฐาน เช่น ใบเสร็จหรือหนังสือปิดบัญชี
ยื่นคำขอตรวจสอบและแก้ไขข้อมูลกับเครดิตบูโรควบคู่กันได้
ถ้าผลการตรวจสอบไม่เป็นที่พอใจ ขอให้บันทึกข้อโต้แย้งไว้ในฐานข้อมูล
อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลเครดิตได้ภายใน 60 วันนับจากวันที่ได้รับแจ้งผล

ทำอย่างไรให้ประวัติเครดิตดีขึ้น?

ประวัติเครดิตที่ดีมาจากการชำระตรงเวลาอย่างสม่ำเสมอ และใช้วงเงินอย่างพอดี เพราะข้อมูลอัปเดตทุกเดือน การปรับพฤติกรรมวันนี้จึงสะท้อนในรายงานได้เรื่อย ๆ

ตั้งชำระอัตโนมัติหรือแจ้งเตือนก่อนวันครบกำหนด
ชำระบัตรเครดิตเต็มจำนวนเมื่อทำได้ ไม่ใช่แค่ขั้นต่ำ
ไม่ใช้วงเงินจนเต็มทุกบัญชี
ไม่ยื่นขอสินเชื่อหลายแห่งพร้อมกันในเวลาสั้น ๆ
ถ้าเริ่มผ่อนไม่ไหว ให้ติดต่อเจ้าหนี้เพื่อขอปรับโครงสร้างหนี้ก่อนค้างชำระ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเครดิตบูโร

ปิดบัญชีแล้ว ประวัติค้างชำระจะหายไปเมื่อไร?

ประวัติจะไม่หายทันทีที่ปิดบัญชี แต่สถานะจะเปลี่ยนเป็นปิดบัญชี และข้อมูลจะถูกเก็บในระบบไม่เกิน 3 ปีตามที่กฎหมายกำหนด

คนที่ไม่เคยกู้เงินเลย มีข้อมูลในเครดิตบูโรไหม?

ไม่มีข้อมูลบัญชีสินเชื่อ เพราะเครดิตบูโรเก็บเฉพาะข้อมูลที่สมาชิกรายงานเข้ามา ผู้ให้กู้บางรายอาจพิจารณาจากเอกสารรายได้และข้อมูลอื่นแทน

คนอื่นขอดูเครดิตบูโรของเราได้ไหม?

ไม่ได้ ถ้าไม่ได้รับความยินยอมจากเรา สถาบันการเงินสมาชิกขอดูได้เมื่อเรายินยอมเพื่อพิจารณาสินเชื่อเท่านั้น

รายงานเครดิตกับคะแนนเครดิตต่างกันอย่างไร?

รายงานเครดิตแสดงรายละเอียดทุกบัญชี ส่วนคะแนนเครดิต (Credit Score) เป็นตัวเลขสรุปที่ประมวลจากข้อมูลเหล่านั้น เพื่อบอกแนวโน้มความเสี่ยงโดยรวม

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการเงินหรือกฎหมาย ช่องทางและค่าบริการอาจเปลี่ยนแปลง ควรตรวจสอบกับเครดิตบูโรหรือสถาบันการเงินโดยตรง

แหล่งอ้างอิง: ธนาคารแห่งประเทศไทย – รู้จักเครดิตบูโร · บริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด (NCB) · เดลินิวส์ – ช่องทางตรวจเครดิตบูโรด้วยตนเอง

ภาพหน้าปกโดย Kelly Sikkema จาก Unsplash