ช่วงนี้ข่าว “ขยะพิษ” และกากอุตสาหกรรมที่ถูกลักลอบทิ้งในจังหวัดปราจีนบุรีกลายเป็นประเด็นระดับประเทศ รัฐบาลสั่งให้เร่งหาต้นทาง ตรวจการปนเปื้อน และฟื้นฟูพื้นที่ แต่ขยะพิษคืออะไร และทำไมถึงน่ากังวล
ขยะพิษ (ของเสียอันตราย) คืออะไร
คือของเสียที่มีสารซึ่งเป็นอันตรายต่อคน สัตว์ หรือสิ่งแวดล้อม โดยมักมีลักษณะอย่างน้อยหนึ่งอย่างนี้
- เป็นพิษ: เช่น โลหะหนักอย่างตะกั่ว ปรอท แคดเมียม สารหนู
- ติดไฟง่าย: เช่น ตัวทำละลาย น้ำมันเสีย
- กัดกร่อน: เช่น กรดหรือด่างเข้มข้น
- ทำปฏิกิริยาได้ง่าย: ทำให้เกิดก๊าซพิษหรือระเบิดเมื่อโดนน้ำหรือสารอื่น
แหล่งที่มาหลักมี 2 แบบ คือ กากอุตสาหกรรม จากโรงงาน เช่น ฝุ่นจากเตาหลอมโลหะ กากตะกอนสารเคมี และ ขยะอันตรายจากบ้านเรือน เช่น ถ่านไฟฉาย หลอดไฟ กระป๋องสเปรย์ ยาฆ่าแมลง และขยะอิเล็กทรอนิกส์
ทำไมลักลอบทิ้งแล้วอันตราย
- ซึมลงดินและน้ำใต้ดิน: เมื่อฝนตกหรือน้ำท่วม สารพิษจะละลายและไหลลงดิน บ่อน้ำ และแหล่งน้ำ สารบางชนิดอยู่ในดินได้นานหลายสิบปี
- เข้าสู่ห่วงโซ่อาหาร: พืชดูดสารขึ้นไป สัตว์กินพืชหรือน้ำนั้น และคนกินต่ออีกที โลหะหนักบางชนิดสะสมในร่างกายได้
- ลอยในอากาศ: การเผาหรือการทำปฏิกิริยาเคมีอาจทำให้เกิดควันและก๊าซพิษ
- ไฟไหม้: กองสารเคมีที่ไม่มีการจัดการอาจลุกไหม้เองได้
ผลต่อสุขภาพ
ขึ้นกับชนิดสารและปริมาณที่ได้รับ ระยะสั้นอาจทำให้แสบตา ระคายผิว ไอ คลื่นไส้ เวียนหัว ระยะยาว โลหะหนักบางชนิดเกี่ยวข้องกับโรคไต ระบบประสาท และพัฒนาการของเด็ก เด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ และผู้สูงอายุจึงเป็นกลุ่มที่ควรระวังเป็นพิเศษ
ถ้าอยู่ใกล้พื้นที่เสี่ยงควรทำอย่างไร
- งดใช้น้ำบ่อหรือน้ำผิวดินใกล้จุดทิ้งขยะสำหรับดื่ม ปรุงอาหาร หรือรดผัก จนกว่าหน่วยงานจะตรวจแล้วว่าปลอดภัย
- ห้ามเข้าใกล้ จับ หรือเผาถังและกองสารเคมีที่ไม่รู้ที่มา
- ถ้ามีอาการผิดปกติหลังสัมผัส ให้ล้างผิวด้วยน้ำสะอาดมาก ๆ และพบแพทย์ พร้อมบอกว่าอยู่ใกล้พื้นที่ใด
- ติดตามผลตรวจจากหน่วยงานทางการ เช่น กรมควบคุมมลพิษ และสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด
ถ้าพบเห็นการลักลอบทิ้ง
จดเวลา สถานที่ ทะเบียนรถ และถ่ายรูปจากระยะปลอดภัย แล้วแจ้งกรมโรงงานอุตสาหกรรม กรมควบคุมมลพิษ หรือสายด่วนศูนย์ดำรงธรรม 1567
ขยะอันตรายในบ้านเราเองก็ต้องทิ้งให้ถูก
แยกถ่านไฟฉาย หลอดไฟ กระป๋องสเปรย์ มือถือเก่า ออกจากขยะทั่วไป แล้วทิ้งในถังขยะอันตราย (มักเป็นถังสีส้มหรือสีแดง) หรือจุดรับคืนของห้างและร้านมือถือ
สรุป
ขยะพิษอันตรายเพราะซึมลงดินและน้ำ แล้ววนกลับมาหาเราผ่านอาหารและน้ำดื่ม การแก้ต้องเริ่มจากระบบติดตามที่มาของกากอุตสาหกรรม และส่วนที่เราช่วยได้คือแจ้งเบาะแสและแยกขยะอันตรายในบ้านให้ถูก
อ่านเพิ่มเติม
แหล่งอ้างอิง
- บ้านเมือง, 5 ข่าวเด่นรอบเช้า 6 พ.ย. 2569: https://www.banmuang.co.th/news/politic/496920
- สผ., ข่าว 31 ต.ค. 2569 เรื่องกากอุตสาหกรรมปราจีนบุรี: https://www.onep.go.th/?p=116558
- กรมควบคุมมลพิษ (pcd.go.th): ข้อมูลของเสียอันตรายจากชุมชน
ภาพหน้าปกโดย Zac Fergusson จาก Unsplash

